BPMN – wyjątki w procesie

Wśród pojęć w metamodelu występuje także element wyjątku: [punkt 10.] Wyjątki (ang. Exceptions).

Poniższy diagram prezentuje moment wystąpienia – w ramach realizacji kroku „Przygotowanie przesyłki” (element wcześniej prezentowanego procesu) – takich wyjątków jak:

  • brak papieru w drukarce
  • brak atramentu
  • brak opakowania

Wszystkie zostały zaprezentowane jako zdarzenie „error” (błąd).
Obok znajduje się także zdarzenie „Materiały dostępne”, które pozwala na kontynuowanie procesu w odróżnieniu od powyższych, dla których inicjowany jest proces rozwiązania.

BPMN – dalsza analiza procesu

Wśród pojęć w metamodelu zostały wymienione między innymi następujące:

  • [punkt 1.] Zadanie Wejścia/Wyjścia (ang. Task I/O)
  • [punkt 3.] Cechy jakości (ang. Quality Attributes)
  • [punkt 5.] Strumień kontroli (ang. Control Flow)
  • [punkt 6.] Kierowanie danymi (ang. Data Handling)
  • [punkt 8.] Role (ang. Roles)
  • [punkt 9.] Zdarzenia (ang. Events)
  • [punkt 13.] Dane statystyczne (ang. Statistical Data)

Niektóre z nich – 1, 5, 6, 8, 9 – zostały wykorzystane na zamieszczonych diagramach podczas prezentacji warstwy implementacyjnejcały proces oraz podproces.

Przykładowo:

  • „Zadanie wejścia/wyjścia” to „ProduktDostarczony”
  • „Strumień kontroli” to połączenie między krokami „Potwierdzenie zamówienia” a „Analiza danych zamówienia”
  • „Kierowanie danymi” to połączenie między „Złożenie zamówienia” a „Przygotowanie zamówienia”
  • „Role” to obiekt „Wykonanie: Pracownik”
  • „Zdarzenia” to „Produkt dostępny”

Biorąc pod uwagę drugi z diagramów – tzn. podproces – można dodać do niego kolejne informacje: „Cechy jakości” oraz „Dane statystyczne”. Są to informacje, które można zebrać analizując wykonanie całego procesu. Istotne jest jednak to, aby w odpowiednich miejscach została zachowana informacja, która pozwoli na późniejszą analizę. Mogą to być następujące informacje:

  • „data/czas rozpoczęcia” i „data/czas zakończenia” poszczególnych kroków;
  • „oczekiwany czas wykonania określonych kroków” – aplikacja wspierająca wykonanie procesu może przypominać o zbliżających się terminach, bądź opóźnieniu;
  • „wyjątki”/”niezaplanowane zdarzenia” – np. brak papieru w drukarce, wygaśnięcie umowy z pośrednikiem. Mogą to być bardziej lub mniej trywialne zdarzenia.

Są to informacje, które mogą się znaleźć w szczegółowym opisie danego procesu, aby nie przepełniać podstawowego diagramu. W momencie zapisu daty/czasu może nastąpić porównanie z założonymi czasami realizacji procesu. Takie elementy zostały zaprezentowane na poniższym diagramie.

Warstwa implementacyjna – podproces

W ramach warstwy implementacyjnej, niektóre zadania/kroki procesu są bardziej rozbudowane a niektóre mniej. Jednym z zadań/kroków, które ma charakter podprocesu (ang. sub proces) jest „Realizacja zamówienia” (diagram obok).

Warunki wejścia dla tego podprocesu są następujące:

  • zebrano dane o kliencie (zostały określone DaneKlienta)
  • złożono zamówienie (został określony komplet danych składających się na DaneZamówienia),
  • określono szczegóły i warunki dostawy (zostały określone DaneDostawy),
  • zrealizowano płatność (potwierdzenie realizacji płatności – PotwierdzPlatnosci)
  • produkt jest nadal w ofercie i produkt jest dostępny (ProduktDostepny)
  • klient nie zrezygnował z zamówienia (BrakRezygnacji)

Wyjście z procesu może być następujące:

  • zamówienie zostało zrealizowane (produkt został dostarczony do Klienta – ProduktDostarczony) lub
  • pojawił się problem w trakcie realizacji (produkt nie został dostarczony do Klienta – ProduktNiedostarczony)

Rozszerzenia – warstwa implementacyjna

Do diagramu przedstawionego jako warstwa reinżynierii dla procesu biznesowego, można dodać wiele elementów uszczegóławiających. Dodawanie tych elementów przybliża reprezentację procesu do tzw. warstwy implementacyjnej.
Elementy, które można dodać, są następujące:

  • elementy odpowiadające źródłom danych, systemom wewnętrznym przedsiębiorstwa,
  • punkty inicjujące inne procesy,
  • wskazanie, które kroki składają się z podprocesów,
  • informacja o wykorzystywanych narzędziach, aplikacjach, formularzach, zestawach danych,
  • aktorzy wykonujący poszczególne czynności (w szczególności po stronie dostawcy),
  • wymagania odnośnie bezpieczeństwa danych (logowanie, autoryzacja, sposób połączenia).

Przedstawiony proces można rozbudowywać w różnych kierunkach i na różne potrzeby.

Przykładowo, proces został rozbudowany o następujące elementy (diagram powyżej):

  1. formularza/zestaw danych
  2. aktor wykonujący zadanie

W tym celu, zostaną wykorzystane 2 kolejne obiekty notacji BPMN – odpowiednio:

  1. element rozszerzający informacje zawarte na diagramie wraz z ich powiązaniem z innym elementem (ang. annotation, ang. association, ang. data object),
  2. element grupujący czynności wykonywane przez danego aktora (ang. group).

Przykład w BPMN

Na diagramie zostały zaprezentowane elementy BPMN:

  • zdarzenie początkowe (ang. start event)
  • zadanie (ang. task)
  • łącznik przepływu (ang. flow connector)
  • łącznik przesyłania wiadomości (ang. message connection)
  • pole (ang. pool)
  • zdarzenie końcowe (ang. end event)

Cele języka BPML

Podczas tworzenia oraz rozwijania języka BPML, przez grupę BPMI, zostały postawione przed tym językiem następujące cele:

  • Połączenie i zjednoczenie integracji na poziomie zewnętrznym i wewnętrznym w odniesieniu do procesów biznesowych.
  • Konsolidacja procesów pracy zorientowanych na czynnik ludzki z procesami wykonywanymi przez maszyny.
  • Wykorzystanie rosnącego znaczenia usług sieciowych w biznesie.
  • Włączenie w procesy aktualnie wykorzystywanych przez przedsiębiorstwa systemów typu „back-office” i na odwrót, włączenie procesów pod możliwości analityczne i funkcjonalne tych systemów
  • Integracja z aktualnie występującymi i funkcjonującymi systemami typu „middleware”w przedsiębiorstwie.
  • Wspieranie zmian zachodzących w biznesie (w przedsiębiorstwie).
  • Stworzenie korzystnych warunków dla potrzeb wykonania, czy przetwarzania rozproszonego
  • Zainicjowanie zmian na rynku w kierunku tzw. rynku procesów.
  • Opieranie się na dotychczas istniejących w biznesie standardach.